سلولهای پیشساز اسپرم از سلولهای مغز استخوان

در نخستین گام به سوی تولید اسپرم، پژوهشگران توانستهاند سلولهای مغز استخوان انسان را به سلولهای پیشساز اسپرم تبدیل كنند.  اگر این سلولهای پیشساز را بتوان به شیوهای دستخوش دگرگونی كرد تا به اسپرمهای بسیار كارا تبدیل شوند، با این روش میتوان مردان نابارور را دارای فرزندان خودشان كرد و حتی به زنان امكان داد كه اسپرم خودشان را تولید كنند. اما كارشناسان هشدار میدهند كه برانگیختن سلولهای پیشساز اسپرم برای این كه به صورت اسپرمهای بالغ در بیایند، چالشهای جدی به همراه دارد.

  در جولای 2006، كریم نیرنیا در دانشگاه نیوكاسل انگلستان و همكارانش گزارش كردند كه آنها توانستهاند سلولهای جنینی موش را به اسپرم كارا تبدیل كنند  و آن اسپرمها توانستهاند تخمك موش را بارور سازند و نوزادان زنده پدید آورند. نیرنیا در این باره میگوید كه به كاربستن این روش در انسانها باعث بحثها و جدلهایی خواهد شد  و گفته میشود كه این شیوه مستلزم تولید كلونهای جنینی از مردان نابارور است. او میافزاید:"اگر ما این روش را در سطح بالینی به كار بگیریم، باعث نگرانیهای اخلاقی خواهد شد." او بر این باور است كه آخرین پیشرفت او، كه از سلولهای بنیادی مغز استخوان بهره برده است، مسائل اخلاقی كمتری به همراه خواهد داشت.

منبع بیپایان

  گروه نیرنیا سلولهای بنیادی مغز استخوان را، كه سلولهای بنیادی مزانشیمی نامیده میشوند، از چهار مرد بالغ، كه قرار بود پیوند مغز استخوان داشته باشند، برداشت كرد. سپس، این سلولها را با پروتیینهایی كه رشد سلولی را پیش میبرند و ویتامین A، كه به نظر میرسد نقش مهمی در تكوین اسپرم دارد، درآمیختند. این آمیزه از ویتامین و پروتیین، سلولهای بنیادی مغز استخوان را به سلولهای بنیادی اسپرم، به نام سلولهای اسپرماتوگونی، تبدیل كرد.

  سلولهای بنیادی اسپرم در حالت عادی در بیضهها یافت میشوند و در آن جا تقسیم میشوند تا منبعی همیشگی و پیوسته از اسپرم فراهم آید. توجه داشته باشید كه سلولهای بنیادی اسپرم دو دسته كروموزوم دارند، حال آن كه، اسپرمهای بالغی كه توانایی بارور كردن تخمك را دارند، فقط یك دست كروموزوم دارند.

  نیرنیا میگوید آزمایشهای در حال پیشرفت آنها نشان میدهد كه سلولهای  اسپرم به دست آمده از سلولهای بنیادی استخوان موش میتوانند دو تقسیم نخست از سه تقسیم ضروری برای بلوغ اسپرم را انجام دهند. او میگوید كه گروهش پیش از این كه دستكاریهای مانند این را با سلولهای انسانی انجام دهد، برای دست یافتن به همهی تقسیمهای ضروری برای بلوغ اسپرم در موش كار خواهد كرد.

آزمایش اسید

  كارشناسان هشدار میدهند كه تبدیل كردن سلولهای بنیادی اسپرم به دست آمده از مغز استخوان به اسپرمهای كارا، كار كوچكی نیست."پیش از این كه ما بسیار هیجان زده شویم كه به شیوهی تازهای برای درمان ناباروری دست یافتهایم، باید بدانیم كه این سلولها هنوز اسپرمهای كارآمدی نیستند. بنابراین، ما هنوز نمیدانیم كه آیا آنها میتوانند "آزمون اسید" را بگذرانند؛ یعنی، توانایی بارورسازی تخمك را آن گونه كه اسپرمهای اهدایی در روش آیویاف انجام میدهند، دارند. این را مالكالوم آلیسون از مدرسهی پزشكی و دندانپزشكی لندن در انگلستان میگوید.

  هری مور، زیستشناس سلول بنیادی در دانشگاه شفیلد در انگلستان هشدار میدهد كه اسپرم تولید شده از سلولهای بنیادی استخوان میتواند ناهنجاریهای پیشبینی نشدهای به همراه داشته باشد كه باعث بیماریهایی در نوزادان شود. او میگوید: "بدبختانه این دستكاریهای سلولهای بنیادی میتواند به دگرگونیهای ژنتیكی پایدار و همیشگی بیانجامد كه به كارگیری آنها را به ویژه به عنوان اسپرم و تخمك خطرناك و نادرست میسازد."

  با وجود این، نیرنیا به دستكاری سلولهای بنیادی برای درمان ناباروری خوشبینانه نگاه میكند و میگوید كه پیامدهای مثبت این روش میتواند به مردان بسیاری كمك كند، از جمله آنهایی كه سلولهای بینادی اسپرمی آنها در پی مصرف داروهای ضدسرطان نیرومند نابود شده است.

اسپرمهای زنانه

  نیرنیا امیدوار است روزی امكان آن وجود داشته باشد كه سلولهای بنیادی اسپرم را به طور مستقیم به بیضهی بیماران انسانی تزریق كنند تا این مردان به جای روش آیویاف، بتوانند به طور طبیعی بچهدار شوند. همچنین، روزی ممكن است زنان بتوانند به كمك این روش اسپرم تولید كنند و دختران زیستشناختی خودشان را داشته باشند.

 نیرنیا میگوید كه همكاران او از سلولهای مغز استخوانی كه از موشهای ماده گرفته شده بود، اسپرمهایی در مراحل آغازین در موشها تولید كردهاند. او به گزارشگر نیوساینتیست، خانم ركسانا خمسی، گفته است:" امكان آن وجود دارد كه از سلولهای بنیادی مغز استخوان زنان، اسپرمهای بالغ پدید آورد."

گزارش كامل این پژوهش در مجلهی (Gamete Biology (SRF 63, p 69, 2007 چاپ شده است.

منبع:

Khamsi Roxae, Bone stem cells tued into primitive sperm cells, NewScientist.com news service,  13 April 2007